मुंबईचा कायापालट : देवेंद्र फडणवीस यांचा Mumbai साठी ‘मास्टर प्लॅन’
मुंबई :
भारताची आर्थिक राजधानी, देशाच्या विकासाचे इंजिन आणि कोट्यवधी स्वप्नांचे केंद्र असलेल्या मुंबईने गेल्या काही वर्षांत अभूतपूर्व परिवर्तन अनुभवले आहे. एकेकाळी रखडलेले पायाभूत सुविधा प्रकल्प, वाहतूक कोंडी, ताणलेली नागरी यंत्रणा आणि वाढती लोकसंख्या यामुळे अडचणीत सापडलेले महानगर आता नव्या आत्मविश्वासाने उभे राहताना दिसत आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली राबविण्यात आलेल्या ‘मुंबई ट्रान्सफॉर्मेशन’ धोरणामुळे शहराचा चेहरामोहरा बदलत असून, मुंबई पुन्हा एकदा जागतिक दर्जाच्या महानगरांच्या रांगेत स्थान मिळवत आहे.
वाहतूक व्यवस्थेचा कणा मजबूत
मुंबईच्या विकासातील सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे वाहतूक व्यवस्था. याच बाबीला केंद्रस्थानी ठेवत मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी ‘इंटिग्रेटेड ट्रान्सपोर्ट सिस्टीम’चा आग्रह धरला. वर्षानुवर्षे कागदावर अडकलेले प्रकल्प प्रत्यक्षात आणत त्यांना कालबद्ध पूर्णत्व देण्यात आले.
अटल सेतू : विकासाचा सागरी महामार्ग
मुंबई आणि नवी मुंबईला जोडणारा ‘अटल बिहारी वाजपेयी शिवडी–न्हावा शेवा अटल सेतू’ हा राज्याच्या पायाभूत विकासातील मैलाचा दगड ठरला आहे. २१.८ किलोमीटर लांबीचा हा देशातील सर्वात लांब सागरी सेतू दक्षिण मुंबईतून थेट नवी मुंबईशी जोडणी करतो. यामुळे मुंबई–पुणे तसेच मुंबई–गोवा महामार्गाकडे जाणारा प्रवास अधिक सुलभ झाला असून, आर्थिक व औद्योगिक हालचालींना मोठी चालना मिळाली आहे.
कोस्टल रोड : पश्चिम किनारपट्टीची नवी ओळख
दक्षिण मुंबईतील वाहतूक कोंडीवर उपाय म्हणून उभारण्यात आलेला कोस्टल रोड प्रकल्प मुंबईकरांच्या दैनंदिन जीवनात आमूलाग्र बदल घडवून आणत आहे. नरिमन पॉइंट ते उपनगरांदरम्यानचा प्रवास विनाअडथळा होऊ लागला असून, वेळेची बचत, इंधन खर्चात घट आणि प्रदूषण नियंत्रणास मदत होत आहे. पर्यावरणीय व तांत्रिक अडचणींवर मात करत हा प्रकल्प मार्गी लागला, हे विशेष उल्लेखनीय मानले जात आहे.
मेट्रो जाळ्याचा वेगवान विस्तार
मुंबईत मेट्रोचे स्वप्न अनेक वर्षे चर्चेत होते; मात्र प्रत्यक्ष अंमलबजावणीला गती मिळाली ती फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली. कुलाबा–वांद्रे–सीप्झ ही भूमिगत मेट्रो-३, तसेच मेट्रो-२ए आणि मेट्रो-७ मार्गांमुळे उपनगरांमधील प्रवास सुलभ झाला आहे. लाखो प्रवासी दररोज मेट्रोचा वापर करू लागल्याने लोकल रेल्वेवरील ताण हळूहळू कमी होताना दिसत आहे.
आर्थिक केंद्र म्हणून Mumbai चे पुनरुज्जीवन
पायाभूत सुविधा उभारताना आर्थिक विकासालाही तितकेच महत्त्व देण्यात आले. मुंबईला जागतिक आर्थिक केंद्र म्हणून विकसित करण्याच्या दृष्टीने दूरगामी धोरणे राबविण्यात आली. नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ प्रकल्पामुळे वाढत्या हवाई वाहतुकीचा प्रश्न मार्गी लागण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या प्रकल्पामुळे नवी मुंबई व रायगड परिसरात मोठ्या प्रमाणावर रोजगारनिर्मिती होत असून, संपूर्ण विभागाचा आर्थिक कायापालट घडत आहे.
डेटा सेंटर आणि डिजिटल पायाभूत सुविधा
डिजिटल युगाच्या गरजांचा विचार करत मुंबईला ‘डेटा सेंटर हब’ म्हणून विकसित करण्यावर भर देण्यात आला. विशेष धोरणे आणि सवलतींमुळे अनेक आंतरराष्ट्रीय तंत्रज्ञान कंपन्यांनी मुंबईत आपले सर्व्हर आणि कार्यालये सुरू केली आहेत. त्यामुळे मुंबईची ओळख फिनटेक आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेचे केंद्र म्हणून अधिक दृढ होत आहे.
नागरी पुनर्विकास आणि सामाजिक समावेशकता
विकासाचा लाभ सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचावा, या उद्देशाने धारावी पुनर्विकास प्रकल्पाला गती देण्यात आली. या प्रकल्पातून रहिवाशांना हक्काची घरे आणि रोजगाराच्या संधी मिळणार आहेत. तसेच बीडीडी चाळींच्या पुनर्विकासामुळे मध्यमवर्गीय मुंबईकरांना दिलासा मिळाला आहे.
जलवाहतुकीला चालना
मुंबईच्या समुद्रकिनाऱ्याचा पुरेसा वापर व्हावा यासाठी वॉटर टॅक्सी आणि रो-रो फेरी सेवांची सुरुवात करण्यात आली. यामुळे मुंबई–नवी मुंबई आणि मुंबई–अलिबाग प्रवास अधिक जलद आणि सोयीचा झाला आहे.
प्रशासकीय गती आणि ‘वॉर रूम’ संकल्पना
मोठे प्रकल्प वेळेत पूर्ण व्हावेत यासाठी मंत्रालयात ‘मुख्यमंत्री वॉर रूम’ची स्थापना करण्यात आली. प्रकल्पांतील अडथळे, परवानग्या आणि जमीन संपादनाचे प्रश्न एकाच ठिकाणी सोडविल्याने खर्चवाढ टळली आणि कामांना वेग मिळाला.
शाश्वत भविष्यासाठी नियोजन
इलेक्ट्रिक बसेस, सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प, किनारपट्टी संरक्षण आणि ट्रान्झिट ओरिएंटेड डेव्हलपमेंट यांसारख्या संकल्पनांद्वारे मुंबईला शाश्वत शहर बनवण्यावर भर देण्यात येत आहे. वाढती लोकसंख्या आणि मर्यादित जमीन यावर उपाय म्हणून उभ्या विकासाला प्रोत्साहन दिले जात आहे.
उद्याच्या भारताचे प्रतीक
अटल सेतू, मेट्रो, कोस्टल रोड आणि व्यापक पुनर्विकास प्रकल्पांमुळे मुंबईचा नवा अध्याय सुरू झाला आहे. मुंबईकरांचे जीवन अधिक सुलभ करणे आणि शहराला जागतिक स्पर्धेत सक्षम ठेवणे या ध्येयाने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी रचलेला हा विकासाचा पाया भविष्यातील पिढ्यांसाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. आधुनिक, वेगवान आणि सर्वसमावेशक मुंबई हीच आज ‘नव्या भारताची’ ओळख बनत असल्याचे चित्र दिसत आहे.
